warsztat - podlinniki  
  elementarz ikonografa - to tylko najbardziej podstawowe wiadomości  
  Jak powstaje ikona  |  Kanon ikony i jego cel  Zasady ikonografa  Modlitwy ikonografa  |  

powrót do menu

|  Podlinniki  |  Symbolika kolorów  |  Pigmenty   |  
     
  Podlinniki (gr. hermeneia) to ściśle rzecz biorąc podręczniki dla ikonografów (cały "ikonnik" jest więc swego rodzaju podlinikiem) zawierające instrukcje do poprawnego wykonania ikony. Pojęciem tym też określa się wzorce, tj. szkice pod ikony wykonywane przez mistrzów według tradycyjnych zasad kompozycyjnych i symbolicznych. Poniżej przedstawiam niektóre propozycję do najważniejszych ikon. Nie wszystkie z nich są "kompletne", tzn. zawierają niezbędne szczegóły, dlatego trzeba je uwzględnić przy przygotowaniu szkicu do ikony. Poniżej podaję elementy niezbędne do sporządzenia poszczególnych kanonicznych ikon.  
     
  Ikony Chrystusa:   
  Poniższe szkice dotyczą 3 podstawowych typów ikony Chrystusa: Acheiropoieton ("Obraz nie ręka uczyniony"), Oblicze i Pantokrator. W ikonie należy uwzględnić:
  • Głowa Chrystusa jest otoczona nimbem krzyżowym (okrąg w który wpisany jest krzyż) i podpisanym 3 greckimi literami (o-mega, o-mikron, ni), oznaczające imię Boga objawione w ST - "JEST".
  • Chiton (szata spodnia) powinien być koloru czerwono-sienowego, symbolizująć człowieczeństwo Chrystusa oraz Jego królewską godność Syna Bozego. Hymation (szatę wierzchnią) przedstawia się w kolorze niebieskim - symbolizującym bóstwo Chrystusa - lub zielonym - symbolizującym nowe życie. Razem kolory te wyrażają tajemnicę wcielenia Syna Bożego i zjednoczenia w jednej osobie dwóch natur - Boskiej i ludzkiej.
  • Całą ikonę podpisuje się monogramami będącymi skrótami od Imienia - Isos Christos

 

 
 
powiększ powiększ powiększ powiększ powiększ
powiększ powiększ powiększ powiększ powiększ
 
     
  Ikony Matki Bożej:   
  Poniższe szkice do ikon Matki Bożej to 5 typów ikony maryjnej: z rzędu Deesis, Eleusa, Hodogetria, Kazańska i Oranta. Powinny charakteryzować się następującymi cechami:
  • Maforiom (wierzchnia szata Matki Bożej) przedstawia się w kolorze purpurowo-brązawym, symbolizującym królewską godność Maryi. Spodnią szata - przy dekolcie i nadgarstkach - oraz czepiec przedstawia się w kolorze niebieskim. Kolory szat Maryi są "lustrzanym" odbiciem szat Chrystusa i razem wyrażają tajemnicę Jej dziewictwa i Bożorodzicielstwa.
  • Na maforionie widoczne są 3 gwiazdy (często trzecia gwiazda jest domyślna) - na czole i obu ramionach, symbolizujące wieczne dziewictwo Maryi.
  • Zarówno głowę Maryi jak i małego Jezusa - Emmanuela (tj. Boga z nami) - okala okrągły nimb. Nimb Jezusa podpisywany jest tak samo jak ikony Chrystusa. 
  • Postać Matki Bożej podpisuje się monogramami (mi, ro, theta, ypsilon). Postać Emmanuela tak samo jak ikony Chrystusa, tj.

 

 
 
powiększ powiększ powiększ powiększ powiększ
powiększ powiększ powiększ powiększ powiększ
 
     
  Ikony Świętych:   
  Emmanuela Proponowane ikony świętych to: czterej Ewangeliści (Mateusz, Marek, Łukasz i Jan), Św. Jan Chrzciciel (Anioł Pustyni) i św. Mikołaj. Ikony te odznaczają się następującymi cechami:
  • Kolory szat Ewangelistów to zieleń, błękit, czerwień i ochra. Św. Jan Chrzciciel okryty jest futrem wielbłądzim koloru brązowego lub niebieskiego a na wierzchu na zielony, brązowy lub niebieski płaszcz (zależnie od intencji symbolu). Kolor szaty św. Mikołaja to czerwony, niebieski lub ochrowy - istotny jest biały kolor stuły biskupiej, na której, na obu ramionach, są 2 czarne krzyże.
  •  Ikony Ewangelistów podpisuje się: (Ewangelistes) i dodaje się imię Ewangelisty.
  • Ikonę św. Jana Chrzciciela podpisuje się:
  • Ikonę św. Mikołaja podpisuje się:

 

 
 
powiększ powiększ powiększ powiększ powiększ
powiększ
 
     
  Ikony Archaniołów:   
  Szkice do ikon św. Archaniołów Michała i Gabriela z rzędu Deesis. Cechami charakterystycznymi ikon są:
  • Kolory szat Archaniołów, tj. dalmatyki i płaszcza - niebieski lub zielony z czerwonym - przedstawia się w sposób "lustrzany" (jak w wypadku kolorów szat Chrystusa i Matki Bożej). 
  • Dalmatyki ozdobione są w loros (szarfy-stuły) w kolorze złotym wraz z drogocennymi kamieniami, tak jak i zapona (spinka spinająca płaszcz). 
  • Włosy Archanioła przewiązane są penditionem (wstęgą) w kolorze czerwonym (czasem pendition ozdobiony jest szlachetnym kamieniem), oznaczającym posłuszeństwo aniołów wobec posyłającego ich Boga.
  • W rękach Archaniołów jest rabdos (cienka laska zakończona lilią) w kolorze złotym lub czerwonym, symbolizujący władzę duchową (władzę posłania) a także sfera na której wypisany jest monogram "X" oznaczający Chrystusa.
  • Skrzydła, jako symbol uwolnienia od wszystkiego co ziemskie, tj. czasu, przestrzeni i ciężaru materii, przedstawia się w postaci skrzydeł ptasich - szybkie i nieograniczone wznoszenie się ku Bogu (dla odróżnienia skrzydła demonów przedstawia się na kształt skrzydeł nietoperza). Skrzydła te przedstawia się w kolorze brązowym z niebieską poświatą od wewnątrz.
  • Ikonę Archanioła Michała podpisuje się:
  • Ikonę Archanioła Gabriela podpisuje się:

 

 
 
powiększ powiększ
 
     
powrót do menu        

Ó Jacek Wróbel